Oyun Oynarken Odaklanıyorum Ama Ders Çalışamıyorum?

Neden Oyun Oynarken Saatlerce Odaklanıyorum da Ders Çalışamıyorum? DEHB Beyninin Çalışma Prensibi

Çoğu DEHBli birey için hayatın en büyük paradoksu şudur: Bir video oyununun başında 8 saat boyunca susuz ve uykusuz kalabilirken, bir sayfa tarih notuna 10 dakika bakınca beynin "kapanması". Bu durum genellikle aileler ve çevre tarafından "tembellik" veya "işine geleni yapmak" olarak damgalanır. Ancak bilim, bu durumun bir irade meselesi değil, tamamen beyin mimarisi ve nörokimya meselesi olduğunu kanıtlıyor.

İşte DEHB'e sahip beynin neden derslerde "stop" edip oyunlarda "turbo" moduna geçtiğinin derinlemesine analizini aşağıda anlattım. Yazıyı dikkatle okuyup düşünebilirsiniz.

1. Nörolojik Yakıt: Dopamin Eksikliği ve Ödül Sistemi

DEHB'li beyinlerde dopamin seviyeleri nörotipik bireylere göre daha düşüktür veya dopamin reseptörleri verimli çalışmaz.

• Oyunların Rolü: Video oyunları, "sürekli dopamin makineleri"dir. Her düşman vuruşu, her açılan sandık ve her kazanılan puan beyne anlık birer dopamin paketi fırlatır. Beyin "hayatta kalmak" için bu dopamin kaynağına kilitlenir.
• Derslerin Rolü: Ders çalışmak ise "gecikmiş ödül" sistemidir. Bir problemin ödülü (iyi bir not veya başarı hissi) haftalar sonra gelir. DEHB beyni için gelecekteki ödül, şimdi alınan dopaminin yanında etkisizdir.

 

 

2. Önem vs. İlgi: Beyninizin Yakıt Türü

Nörotipik bireylerin sinir sistemi "Önem" odaklıdır. Bir iş önemliyse (örneğin vergi ödemek veya sınav) beyin o işi yapmak için gerekli enerjiyi sağlar. Ancak DEHB'lilerin sinir sistemi "İlgi"  odaklıdır.

• İlgi Filtresi: Beyniniz o anki işi "ilginç, yeni, zorlayıcı veya acil" bulmazsa, o işe başlamak için gereken nörotransmitterleri serbest bırakmaz.
• İrade Dışıdır: Bu, arabanın deposuna mazot koyup benzine ihtiyaç duyan motorun çalışmasını beklemek gibidir. Motor bozuk değildir; sadece yanlış yakıt (önem) verilmektedir.

3. Zaman Algısı Bozukluğu: "Şimdi" vs. "Şimdi Değil"

DEHB'li bireylerde zaman algısı oldukça farklıdır. Beyin zamanı ikiye böler: "Şimdi" ve "Şimdi Değil". Bu durum biraz karmaşık fakat okudukça anlayacaksınızdır.

• Oyunlarda Zaman: Oyunlarda her şey "Şimdi"dir. Anlık tepki vermeniz gerekir, anlık sonuç alırsınız. Bu, DEHB beyninin en verimli çalıştığı alandır.
• Derslerde Zaman: Mesela sınav 2 hafta sonradır. DEHB beyni için bu "Şimdi Değil" kategorisindedir ve beyin "Şimdi Değil" olan bir şeye odaklanmayı bir zaman kaybı olarak görüyor  ancak sınavdan önceki gece o iş "Şimdi"ye dönüştüğünde, aniden gelen o süper odaklanmanın sebebi budur. Bu süper odaklanmanın adı "Hiperfokus".

 

 

4. Hiperodaklanma: Odaklanamama Değil, Odaklanmayı Durduramama

Yaygın kanının aksine DEHB, bir dikkat eksikliği değildir; dikkati yönetme sorunudur.

• Tünel Görüşü: Bir oyun ilginizi çektiğinde beyin Hiperodak (Hyperfocus) moduna girer. Bu modda beyin, dış dünyadan gelen tüm uyaranları (açlık, tuvalet, ses) kapatır.
• Görünmez Tehlike: Hiperodaklanma sırasında oyunun başından kalkmak, hızlı giden bir trenin raylarından çıkması kadar zordur. Bu yüzden "5 dakika daha" dediğinizde gerçekten 5 dakika kaldığınızı sanırsınız ancak beyniniz zaman algısını çoktan kapatmıştır.
  

5. Beyninizi Hacklemenin 3 Bilimsel Yolu

Beyninizle savaşmayı bırakıp onun kuralına göre oynamalısınız:

• Dersi Oyunlaştırın (Ödül sistemi): "Bu testi 20 dakikada bitirirsem bir kahveyi hak ederim" gibi mikro ödüller koyun.
• Uyarılma Seviyesini Artırın: Çok sessiz ortam DEHB beynini uyutur. Arkaya sözsüz, ritmik bir müzik açmak beynin "arka plan gürültüsü" ihtiyacını karşılayıp derse odaklanmanızı kolaylaştırabilir.
• Body Doubling (Vücut İkizleme): Sırf odada başka birinin varlığı (ders çalışmasa bile) beynin ön korteksini uyarır ve "sorumluluk" hissi yaratarak odaklanmayı tetikler.

 

"Yasal Uyarı: Bu sitedeki içerikler sadece kullanıcı deneyimi ve bilgilendirme amaçlıdır. Doktor tavsiyesi değildir. İlaç dozunuzu değiştirmeden önce mutlaka hekiminize danışın."